Bel Ağrısı

1) Bel ağrısının en sık nedeni bel fıtığıdır. Bel ağrım varsa, mutlaka bel fıtığıdır.

Bel fıtığının birçok belirtisi vardır ve bunlardan biri bel ağrısıdır; ancak bel ağrısının fasya, kas, bağ ve eklem kaynaklı birçok potansiyel nedeni vardır.

Tüm bel ağrılarının %5-10 gibi küçük bir kısmı bel fıtığına bağlıdır.

Özellikle tek taraflı olmak üzere bacağa vuran ağrı, uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı bel fıtığı olasılığını artıran bulgulardır.

Yani sadece bel ağrısı varsa fıtık olduğunuzu düşünmek doğru değildir.

Dahası bir kişide bel fıtığı ve ağrı olabilir, ancak ağrının kaynağı bel fıtığı olmayabilir.

2) Bel fıtığı her zaman ağrıya neden olur.

MR ile tespit edilmiş bir bel fıtığınızın olması mutlaka ağrı yaşayacağınız anlamına gelmez.

Bel fıtığının ağrı neden olma oranı %5’tir.

Yani, semptomatik bel fıtığı aslında oldukça nadirdir.

Bel fıtığınız olabilir ve bunun farkında bile olmayabilirsiniz; başka sorunlar için yapılan görüntüleme sırasında tesadüfen tespit edilebilir.

Diskler yaşlandıkça özelliğini yitirir, aşınır (boyumuz kısalır!), bu nedenle fıtıklaşmış diskler tıbbi bir felaket değildir.

Çalışmalar, yaşlandıkça çoğu insanın bir dereceye kadar fıtıklaşmış diske sahip olduğunu, ancak çoğunun herhangi bir ağrı yaşamadığını göstermektedir.

3) Bel fıtığı çok şiddetli ağrıya neden olur. Ağrının şiddetli olması fıtığın ciddi olduğunu gösterir.

Bel fıtığı herkeste aynı düzeyde şikayete neden olmayıp, kişiden kişiye oldukça değişkenlik gösterir.

Bazıları günlük aktivitelerini çok ciddi etkileyen yoğun rahatsızlık yaşarken, diğerleri yalnızca hafif bir ağrı hissedebilirler.

Basit bir kas zorlanması çok şiddetli ağrıya neden olabilirken; ciddi bir fıtık hafif bir ağrıya neden olabilir.

Küçük fıtıkların, daha büyük olanlara göre ağrıya neden olma olasılığı daha düşüktür, ancak bazı kişilerde büyük bir fıtık olabilir ve bundan fazla etkilenmeyebilirler.

4) Bel fıtığı daha çok ileri yaşlarda görülür. Aşırı kilo bel fıtığı yapar.

Omurgada doğal aşınma ve yıpranma nedeni ile bel fıtığı riskinin yaşla birlikte arttığı doğru olsa da, bel ağrısı yaşlanmanın kaçınılmaz bir parçası değildir.

20’li yaşlardan itibaren herkes bel fıtığı adayıdır.

Kilo bel fıtığı gelişimi için bir risk faktörüdür ancak zayıf bireylerde de bel fıtığı gelişebilir.

Bel fıtığı için yaygın risk faktörleri:

• Yaşa bağlı dejenerasyon: 30 ile 50 yaş arasındaki kişilerde fıtık olasılığını artırır.
• Tekrarlayan zorlanma: Ağır kaldırma, eğilme veya dönme gerektiren meslekler veya hobiler
• Akut travma: Düşmeler, kazalar veya spor yaralanmaları
• Yaşam tarzı faktörleri: Hareketsiz yaşam, obezite ve sigara

5) Bacağa vuran ağrınız (siyatik) varsa bunun nedeni bel fıtığıdır.

Siyatik veya siyatalji, siyatik sinirin sıkışması/basıya uğraması ve/veya irritasyonu/tahrişi sonucu oluşan bir ağrı tablosudur.

Belden başlayıp kalça ve bacak arka kısmı boyunca yayılan keskin, şiddetli bir ağrıdır ve genellikle tek taraflıdır.

Bu durumun en yaygın nedeni fıtıklaşmış disk olmakla birlikte; omurga kanalının daralması (spinal stenoz), omurgada kireçlenme, piriformis sendromu ve daha nadir olarak omurganın şekil bozuklukları, travmaları, kırıkları, tümörleri de siyatik tablosuna neden olabilir.

6) Bel fıtığı ciddi, kalıcı hasar ve engellilik anlamına gelir. Bel fıtığı geçmez, ömür boyu çekerim.

Bel fıtığı bazen çok ciddi ağrıya neden olur ve yürümek, oturmak, uyumak gibi günlük basit işlerde sıkıntı yaratabilir.

Birçok insan ağrının asla geçmeyeceğinden ve eskiden yaptıkları aktiviteleri bir daha asla yapamayacaklarından korkarlar ki bu düşünce şekli başlı başına engelleyici olup, hareketsizliğe ve depresyona yol açabilmektedir.

Birçok bel fıtığı hastası ameliyat gerekmeksizin, uygun tedavi yöntemleri ile ortalama 6 hafta içerisinde, ağrı duymadan önceki işlev seviyesine ve normal hayatlarına %100 geri dönebilir.

7) Bel fıtığı asla iyileşmez.

Yaygın inanışın aksine, bel fıtığının iyileşme oranı/kapasitesi nispeten yüksektir.

Bel fıtığının boyutlarını ve neden olduğu semptomları azalttığı düşünülen üç ana süreç vardır.

• Bağışıklık tepkisi: Vücudunuz, fıtıklaşmış disk parçasını yabancı madde olarak algılayıp ona saldırabilir ve boyutunu küçültebilir.
• Su emilimi: Disk fıtığı parçası su içerir; zamanla bu su vücudunuz tarafından emilir ve fıtık boyutunun küçülmesine neden olur.
• Doğal disk mekaniği: Doğru postür ve egzersiz diskteki stresi azaltabilir bu da fıtıklaşmış parçanın sinirlerden uzağa, diske doğru hareket etmesine neden olabilir.

8) Bel fıtığı felç yapar.

Bel fıtığında sinir tahrişi meydana gelebilirken, kalıcı ve ciddi hasar nadirdir.

Genellikle bel fıtığı felç oluşturmaz.

Felç riski özellikle şu durumlarda artar:

• Büyük ve ileri seviyedeki disk fıtıkları
• Omurilik kanalında daralma (spinal stenoz)
• Sinir köklerine uzun süreli baskı
• Tedavi edilmeyen ağır bel fıtığı vakaları

Bel fıtığında felç belirtileri: bacaklarda kuvvet kaybı, düşük ayak, hissizlik, karıncalanma, iğnelenme, idrar tutamama, bağırsak kontrolü kaybı

9) Bel ağrısı varsa mutlaka MR çektirmeliyim.

Bel ağrısı olan birçok insan sorunun ne olduğunu anlamak için MR çekilmesi gerektiğini düşünür.

Ancak bel ağrısı vakalarının çoğu görüntüleme gerektirmez; zaman ve para kaybı yanı sıra gereksiz tedavilere yol açabilir.

Çalışmalar, rutin görüntülemenin genellikle ağrının nedeni olmayan, normal yaşa bağlı değişiklikleri ortaya çıkardığını göstermektedir.

Ağrı kaynağını tespit etmede ve MR gerekliliğinin tespitinde esas olan ayrıntılı klinik değerlendirmedir.

10) Manyetik rezonans (MR) görüntülemede fıtık tespit edildi, bel ağrımın nedeni bel fıtığıdır.

Belki de en çok “doğru bilinen yanlış” bu husus.

MR'da fıtık görülse bile bu fıtığın ağrınızın gerçek nedeni olduğu anlamına gelmez.

MR anatomik/yapısal sapmaları gösterir; ağrınızın kaynağını değil.

Ağrısı olmayan sağlıklı bireylerde yapılan MR görüntülemelerinde 20 yaşındakilerin %30’unda, 50 yaşındakilerin %60'ında bel fıtığı tespit edilmiştir; bu yüksek oranlar yaş almanın doğal bir sonucudur.

Sadece MR bulgularına göre hareket etmek yanlış tanıya ve sonucu başarısız yanlış tıbbi ve cerrahi tedaviye neden olabilir.

11) Bel fıtığınız varsa yatarak istirahat etmelisiniz. Bel fıtığınız varsa egzersiz ve spor yapılmaz.

İlk günlerde kısa süreli (1-2 gün) dinlenme gerekebilir, ancak uzun süreli yatak istirahati önerilmez.

Hareketsizlik iyileşmeyi yavaşlatıp, durumu kötüleştirebilir.

Kontrollü şekilde hareket etmek iyileşmeyi destekler; çoğu durumda hareket ilaçtır.

Beli zorlayan/aşırı yük bindiren egzersiz ve sportif aktiviteler bel fıtığını kötüleştirebilir; ancak şikayetin şiddeti ve sürecine göre doğru planlanmış egzersizler ve sportif aktiviteler (kontrollü yürüyüş, yüzme) iyileşmeyi hızlandırır.

12) Bel fıtığı olan hastalar sert bir zeminde yatmalıdır.

Bel fıtığı hastaları için yatak seçiminde dikkat edilmesi gereken en önemli faktör, yatak sertliğidir.

Çok yumuşak ya da sert yataklar, omurganın doğal yapısını bozabilir ve fıtık problemi olan bireylerde ağrıyı artırabilir.

Çok sert zemin omurga eğrisini tam desteklemez.

Aşırı yumuşak yataklar vücudu içine çeker, fıtık üzerinde baskı yaratır.

Orta sertlikte bir yatak, omurgayı destekleyerek ve omurga eğrisini koruyarak bel fıtığına bağlı ağrıların hafiflemesine yardımcı olur.

13) Oturup dinlenmek bel ağrısını azaltır. Yumuşak koltukta oturmak bele iyi gelir.

Oturmak bel fıtığına bağlı ağrıları en çok artıran nedenlerin başında gelir.

Bel omurları arasındaki basınç veya yük otururken yatma ve ayakta olmaya göre daha yüksektir.

Yumuşak ve özellikle derin koltuklar bel için sakıncalıdır.

Basit sandalye ve koltuklar beli ortopedik bir yastık ile desteklemek koşulu ile daha uygundur.

14) Bel fıtığında mutlaka korse kullanılmalıdır.

Korseler doğru kullanıldığında faydalı olabileceği gibi, bilinçsizce kullanıldığında zarar da verebilir.

Bele destek sağlayarak ağrının azalmasına yardımcı olur; vücudu dik tutar, omurgaya binen yükü azaltır.

Özellikle akut dönemde yani ağrının çok şiddetli olduğu evrede, kısa süreli kullanıldığında faydalıdır.

Otururken, ayakta, ağır bir iş yaparken ya da araç kullanırken korse takmak önerilir; gece yatarken ya da istirahatte çıkarmak gerekir.

Ancak uzun süreli ve sürekli kullanılırsa bel kasları tembelleşir; bu da fıtığın daha kötüye gitmesine yol açabilir.

15) Kütletme tüm bel fıtığı hastalarında uygulanabilir.

Yumuşak doku ve eklem mobilizasyonu içeren manuel tedavi, diskler üzerindeki mekanik stresi azaltarak ağrıyı azaltmaya, hareketliliği ve genel yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olabilir.

Bununla birlikte, manuel tedavinin etkinliğinin kişiden kişiye değişebileceğini ve kapsamlı bir tedavi planının parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlamak önemlidir.

Ani itme kuvvetinin uygulandığı en invaziv manuel tedavi yöntemi olan manipülasyon (kütletme) ileri derecede, sinir basısı ve güç kaybı olan fıtıklarda uygulanmamalıdır; ciddi olumsuz sonuçları olabilir...

16) Bel fıtığı için tek çözüm ameliyattır.

Bel fıtığı hakkındaki yanlış inanışlar genellikle gereksiz korku ve belirsizliğe yol açar.

Semptomatik bel fıtığı vakalarının %95’i cerrahi olmayan yöntemlerle (konservatif tedavi) başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.

Güncel kılavuzlar, en az altı hafta süren konservatif tedaviyi önermektedir.

Konservatif tedavi; yaşam tarzı modifikasyonları, egzersiz, manuel tedavi, fizik tedavi, ilaç tedavisi, enjeksiyon

Bu tedavilerin amacı iltihabı azaltmak, ağrıyı hafifletmek, bel hareketliliğini ve fonksiyonunu iyileştirmektir.

Ameliyat son çare olarak kabul edilir; endikasyonlar dahilinde sadece belirli hasta grubuna önerilir.