Tinnitus / Kulak Çınlaması

Somatik Tinnitus

• Özellikle boyun ve çene eklemi olmak üzere kas iskelet sistemi kaynaklı tinnitusa somatik tinnitus denir.

• Subjektif tinnitusun bir subtipidir.
• Son 20 yılda önemi daha iyi anlaşılmış olmakla birlikte; somatik tinnitus genellikle ihmal edilmektedir.
• Tüm tinnitusların yaklaşık üçte biri somatik tinnitusdur.
• Somatik tinnitusa ‘’somatosensöriyel’’ kulak çınlaması da denir çünkü SİNİR SİSTEMİNİZİN ağrıyı, sıcaklığı, dokunmayı ve başınızın ve vücudunuzun konumunu ve hareketini algılayan bir parçası olan somatosensöriyel sistem tarafından kulak çınlaması tetiklenir.
• Boyun ve çene bölgesindeki eklem ve kaslardaki yapısal problemler ve disfonksiyonlar kulak çınlamasına veya mevcut kulak çınlamasının kötüleşmesine ve süresinin uzamasına neden olabilir.

Tinnitus (Kulak Çınlaması) Risk Faktörleri

Somatik Tinnitus Kulak Çınlaması

• Duyulan veya algılanan ses kişiler arasında farklılık gösterir.

• Çan sesi
• Uğultu
• Tıslama
• Çığlık
• Kükreme
• Tıklama
• Islık
• Hışırtı
• Rüzgar sesi

• Çınlaması olan bazı kişilerde ses sabit olmayıp değişkenlik gösterir.

Kulak Çınlaması Kısır Döngüsü

Kulak çınlaması ne kadar çok şiddetli olursa ve süre ne kadar uzarsa, çok ciddi "kaygı"ya neden olmakta; bu durum ise kulak çınlamasını daha da kötüleştirmekte.

1. Şiddet
2. Kaygı
3. Süre
4. Kaygı

Sonuçta bazen kırılması çok zor olan kötü bir KISIRDÖNGÜ ortaya çıkmakta...

Somatik Tinnitus Kulak Çınlaması

Kulak çınlaması her an, her yaştan insanı etkileyebilir.

Gerçekte çoğu insan, birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilen kısa süreli kulak çınlaması deneyimleri yaşamıştır.

Yaklaşık 10 kişiden 1’inde uzun süreli kulak çınlaması vardır.

Yaklaşık 100 kişiden 1’i günlük yaşamını etkileyen şiddetli kulak çınlaması yaşıyor.

Aşağıdaki durumlarda hekiminize başvurunuz:

• Kulaklarınızda sürekli veya düzenli olarak çınlama veya uğultu gibi sesler duyuyorsanız
• Kulak çınlamanız gittikçe kötüleşiyorsa
• Kulak çınlamanız sizi rahatsız ediyorsa – örneğin uykunuzu veya konsantrasyonunuzu etkiliyorsa veya kendinizi stresli, endişeli ve gergin hissetmenize neden oluyorsa

Soru: Hocam sosyal medyada boyuna uygulanan 1 seans manipülasyon/kütletme ile kulak çınlamasının tedavi edildiğini gördüm, böyle birşey mümkün mü? (TP)

Cevap: Tinnitus (kulak çınlaması) çoğunlukla sebebin tespit edilemediği, bazılar için oldukça yıpratıcı olabilen ve oldukça sık görülen bir semptomdur. Karmaşık bir patofizyolojiye sahip olan kulak çınlamasını sizin bahsettiğiniz gibi bir seans manipülasyon/kayropraksi ile tedavi etmek, somatik yani kas iskelet sistemi kaynaklı tinnitusda dahi mümkün değildir; bazen birkaç dakika veya saat gibi kısa süreli rahatlama sağlayabilir ki sosyal medyada izlediğiniz videolarda (birçoğu kurgu!) çoğunlukla bu durum hastaları ikna etmek için özellikle kullanılmaktadır.

Endikasyon, kontrendikasyon ve olası olumsuz sonuçları dikkate alınmadan ruhsatı olmayan merdiven altı işletmelerde, hekim olmayan kişilerce uygulanan bu tedaviler hastaların maddi kaybına, daha da önemlisi hayal kırıklığı yaşamalarına neden olabilmektedir!

Tinnitus tedavisinde esas olan ayrıntılı değerlendirme ile olası risk faktörlerini tespit ederek, bütüncül bir yaklaşımla tedavi uygulamaktır.

Somatik Tinnitus Kulak Çınlaması Olumsuz Etkileri

• Endişe-kaygı
• Stres, öfke
• Anksiyete, depresyon
• Dikkat dağınıklığı, konsantrasyon/odaklanma güçlüğü
• Bilişsel düşüş-bellek sorunları
• İletişim kurmakta/normal sesleri duymada zorluk
• Uyku sorunları
• Baş ağrısı
• İş ve aile yaşamında sorunlar

• Kulak çınlaması her insanı farklı şekilde etkiler.
• Vakaların yaklaşık %10 unda (özellikle uzun süreli ve şiddetli olduğunda) yaşam kalitesini çok ciddi etkiler.

Tedavi

• Yaşam tarzı modifikasyonları
• Egzersiz
• Manuel tedavi
• Yeniden eğitim terapisi
• Maskeleme/ses terapisi
• Uykunun iyileştirilmesi
• Dengeli beslenme
• Bilişsel davranışçı terapi
• Nöral terapi
• Akupunktur
• İlaç/gıda takviyesi

Kulak Çınlaması Sadece Çınlamadan İbaret Değildir!

• Amerika Birleşik Devletleri'nde 50 milyon kişi tinnitustan muzdariptir; bunların 12 milyonu tıbbi yardım arayışındadır.
• Yani yaklaşık 5 kişiden biri çınlamayı daha yoğun olarak yaşamaktalar; daha doğru ifade ile çınlamanın olumsuz etkilerine daha fazla maruz kalmaktalar.
• Tıpkı gerçek bir tehdit ile karşılaştığınızda vücudunuzun "savaş ya da kaç" moduna girmesi gibi (evinize giren davetsiz bir misafiri veya karşınıza aniden çıkan bir köpeği düşünün), kulak çınlaması da aynı fiziksel ve zihinsel/duygusal tepkiye neden olur.
• Beyniniz kulak çınlamasını olası bir tehdit olarak tanımladığında kalp atış hızınızda artış, nefes darlığı, tedirginlik, kaygı, stres, konsantrasyon kaybı ve uykusuzluğa neden olabilir.
• Vücudumuzun bir tehdit karşısında verdiği bu alarm sistemi normaldir ve gereklidir. Ancak bu süreç çok uzadığında vücudun normal düzenini altüst eder; günlük işleyişi, yaşam kalitesini olumsuz olarak etkiler.
• İşte kulak çınlamasını ve olumsuz etkilerini daha yoğun olarak yaşayan ve bu nedenle tıbbi yardım arayışında olanlar (5 kişiden biri); genellikle çınlamayı uzun süreli tehdit olarak algılayan bireylerdir.

*Sebep çok az vakada (%1-5) tespit edilebilir, bu nedenle çoğunlukla olası risk faktörlerini hedef alan BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM ile tedavi uygulanmaktadır.

Somatik Tinnitus Kulak Çınlaması

Somatik/somatosensoriyel tinnitus, boyun ve/veya çenedeki yapısal ve/veya fonksiyonel bozukluklardan kaynaklanan yaygın bir subjektif tinnitus türüdür.

• Boyun ve çeneden kaynaklanan bozucu somatik sinyaller işitme sistemini etkileyerek tinnitusa neden olur.
• Çeşitli boyun veya çene hareketleri ile çınlamanın şiddetinde azalma veya artma şeklinde değişiklik olması önemli bir özelliğidir.

Kulak Çınlaması ile Uyumak

Uyku bozuklukları ile kulak çınlaması birbirini "besleyen" ve hayatı zorlaştıran durumlardır.

Kulak çınlaması olanların yaklaşık yarısı uyku bozukluğundan muzdariptir.

Kulak çınlaması olan bazı insanlar tam tersi iyi uyur ve uyku sürecini çok severler; uykuyu çınlamadan ferahlatıcı bir kaçış olarak görürler.

• Kulak çınlaması ve uyku arasındaki ilişki iki yönlüdür; kötü uyku kulak çınlaması algısını/sıkıntısını artırır, kulak çınlaması da uykuyu bozar; bu durum kendi kendini güçlendiren kısır bir döngü yaratır.

• Araştırmalar, kulak çınlaması şiddetinin uyku bozukluğunun şiddetiyle yüksek oranda ilişkili olduğunu; kronik uykusuzluğu olan kulak çınlaması hastalarının depresyon, anksiyete ve duygusal sıkıntı riskinin daha yüksek olduğunu gösteriyor.
• Kulak çınlaması olan hastalarda uyku bozukluklarının yüksek yaygınlığı ve çınlama üzerindeki olumsuz etkisi nedeni ile uyku kalitesini artırmaya yönelik yaklaşımlar kulak çınlaması tedavi programlarının önemli ve vazgeçilmez bir parçasıdır.

Kulak çınlaması uykuyu nasıl olumsuz etkiler?

Uykudan önce aşırı uyarılma:

Kulak çınlaması endişesi (örneğin, "asla uyuyamayacağım!") gevşemeyi engelleyip, stres uyarımı (anksiyete) yaratarak uykuya dalmayı zorlaştırır. Kulak çınlaması ile ilgili endişeleriniz, muhtemelen kulak çınlaması sesinden daha fazla uyku kalitenizi etkiler; bazı hastalar için gece kafalarını yastığa koymak en büyük kabuslarıdır!

Semptom izleme:

Kulak çınlamasına aşırı odaklanmak sıkıntıyı artırır ve uyku başlangıcını geciktirir.

Sık gece uyanmaları:

Tipik bir gece uykusu birden fazla uyanma içerir. Genellikle insanlar bu doğal uyanışlarını hatırlamazlar. Kulak çınlamasının insanları uyandırması beklenen bir durum değildir. Ancak doğal veya farklı nedenlerle sık ve uzun uyanma durumunda çınlamanızı farkedebilirsiniz ki bu durum tekrar dalmanızı güçleştirerek uyku kalitenizi düşürür.

Kulak çınlaması neden geceleri daha da kötüleşir?

• Kulak çınlamasının geceleri daha yüksek sesle hissedilmesi yaygındır ve bu algıya birkaç önemli faktör katkıda bulunur.

Sessiz ortamı; nispeten gürültülü bir gündüz ortamından (maskeleme), beynin rekabet eden girdiden yoksun olduğu yatak odasının sessizliğine geçiş kulak çınlamasının daha yüksek olarak algılanmasına neden olur.

Dikkat dağıtıcı unsurların eksikliği; gün boyunca bilişsel yük daha yüksektir; beyniniz yaptığımız işler, konuşmalar ve dış uyaranlarla meşguldür. Geceleri, dikkat dağıtıcı bu unsurların çok az olması veya olmaması beyindeki dikkat merkezlerinin çınlamaya odaklanmasına sebep olur.

Stres sistemi aktivasyonu; gün içerisinde yaşadığımız aşırı stres veya kaygı gece sinir sisteminde aşırı aktiviteye nede olur ki bu durum vücudun rahat, uykuya hazır bir duruma geçmesini engeller.

Bu unsurların kombinasyonu, uyku bozukluğuna yol açarak, kulak çınlaması uyku kaygısı döngüsünü körükler.

Uyku bozukluğu gün içerisinde kulak çınlamasını nasıl artırır?

Kötü uyku,

• beynin işitsel yollarında uyarılabilirliği artırarak,
• beynin stresi yönetme yeteneğini zayıflatarak,
• beynin uyaranlara uyum sağlama yeteneğini azaltarak
• çınlama ile başa çıkma yeteneğini zorlaştırarak

kulak çınlaması algısını daha da kötüleştirir.

Kulak çınlaması uykusuzluk döngüsünü nasıl kırabiliriz?

Uyku hijyeni:

• Önemli olan, rahatlamayı teşvik eden, aşırı uyarılmayı azaltan ve beynin kulak çınlamasına alışma yeteneğini destekleyen uyku dostu bir rutin oluşturmaktır.

*Daha ayrıntılı bilgi için uyku hijyeni paylaşımıma bakabilirsiniz.

Arka plan sesi / maskeleme:

• Oda sessizliğini ortadan kaldırmak ve kulak çınlaması sesini maskelemek /bastırmak için çeşitli ses üreticileri kullanılabilir; akıllı telefon uygulamaları, beyaz/pembe gürültü makinesi, özel kulak içi cihazlar.
• Farklı sesleri deneyin ve sizin için neyin işe yaradığını bulun; bazı insanlar bir vantilatörün veya saatin tik tak sesini kullanır, sevdiği müzik türünü veya dalga, rüzgar ve yağmur gibi doğal sesleri dinler.

Bir hastam buzdolabından çıkan ses ile ancak uyuyabilirken, bir diğer hastam kombi sesi ile uyuyabilmekteydi.

Kulak çınlaması uykusuzluk döngüsünü nasıl kırabiliriz?

Uyku pozisyonu:

• Kulak çınlaması boyun gerginliği, çene fonksiyon bozukluğu veya kötü duruş gibi somatik faktörlerden etkilenebileceğinden, bu alanlardaki gerginliği en aza indiren bir pozisyon ve baş-boyun desteği seçmek çok önemlidir.
• Kulak çınlamasını daha az fark edilir hale getiren uyku pozisyonları ile denemeler yapın; örneğin yüzüstü uyumak ve zayıf baş ve boyun desteği, çene ve boynu zorlayabilir ve somatik kulak çınlamasını kötüleştirebilir.

Bilişsel davranışçı tedavi (CBT-I):

• Kulak çınlamasına bağlı uykusuzluk için altın standart bir tedavidir; işlevsel olmayan uyku davranışlarını ve olumsuz düşünce kalıplarını / uyku kaygısını etkili bir şekilde hedef alarak iyi bir gece uykusuna yol açar.

Uyku ilaçları:

• Kısa süreli rahatlama sağlar, ancak genellikle kulak çınlamasını kötüleştirebilecek yan etkiler, tolerans sorunları ve potansiyel yoksunluk etkileri nedeni ile uzun süre kullanımları önerilmez.

Sonuç: Kulak çınlaması ile uyumak mümkün!